Hin Têgînên Sereke/Girîngtirîn yên Hunera Sînemayê û Fîlman

Amadekar: Rûmet Med  

Têgînên sînemayê di cîhana sînemayê, sektora fîlman de û bi giştî her qadên hunera heftemînê de têne bikaranîn. Min ji bo xwîner û sînemhezan kurteferhengeke li ser têgînên sereke yên sînemayê û fîlman ên ku herî zêde têne bi kar anîn, amade kir ku tê de peyv û hevokên sînemayê bi îngîlîzî û bi kurdî hatine nivîsîn.

Hin Têgînên Sereke/Girîngtirîn yên Hunera Sînemayê û Fîlman - Ferhengok

Actress - Lîstikvan

Actor - Lîstikvan

Action film - Fîlmê aksiyonî

Ambience - Atmosfer/Hewa

An horror film - Fîlmê tirsê

Animation Film - Fîlmê anîmasyonî 

Art Director - Derhênera/ê hunerê -

A science fiction film - Fîlmê pevxistina zanistî/fezayî

Assistant Director - Alîkara/ê derhênerê

Audience - Temaşevan

A war film - Fîlmê şer

A western - Fîlmê kowboy

Background - Plana li paş

Best of movies/film - Fîlmên Baştirîn

Black and White film - Fîlmê Spî-Reş

Box office - Dahata gîşeyê

Camera - Kamêra

Camera angles - Hêlên kamêrayê

Camera car - Erebeya kamerayê

Camera crew - Koma kamêrayê

Cartoon film - Xêzefîlm

Cast list - Lîsteya lîstikvanan

Cinema Art - Hunera Sînemayê

Classic movie/film - Fîlmê klasîk

Color film - Fîlmê rengîn

Comedy - Kenawerî/Komedî

Drama - Drama

Digital Platform - Platforma dîjîtal

Director - Derhêner

Director of photography - Derhênera/ê dîmenê

Documentary - Belgefîlm 

Dublör - Dublor

Editing - Pevistin/Pevbestîn

Editor - Pevbestîner

Film - Fîlm

Film adaptation - Lêanîna fîlman

Film Institute - Enstîtuya Fîlman

Film festival - Mîhrîcana/Festîvala fîlman

Film maker - Fîlmçêker

Film review/critic - Rexneya fîlman

Film screening - Danîşana fîlmê

Film star - Stêra/ê fîlman

History of Film/Cinema - Dîroka sînemayê

Independent Cinema - Sînemaya Serbixwe

Kurdish Cinema - Sînemaya Kurdan / Sînemaya Kurdî

Movements in cinema - Rêbazên sînemayê

Movie/Cinema - Sînema

Movie premiere - Galaya Fîlman

Movie theater - Salona Sînemayê

Movie/film production company - Pargîdaniya fîlman 

Music director - Derhênera/ê muzîkan

New Wave - Pêla Nû

Pre production - Amadekariyên ku beriya kişandina fîlmê

Poetic Cinema - Sînemaya Helbestkî

Post production - Piştî çêkirina fîlman/piştî fîlm kişandinê

Replay-Playback - Bihîstinveya qawinî (êkser piştî tomarkirinê) *WQFerheng.

Scriptwriter/Writer - Senarîst/Senaryonûs

Series - Rêzefîlm

Scene - Sehne

Screenplay - Senaryo

Seventh Art - Hunera Heftemîn 

Short Documentary- Kurtebelgefîlm

Short Film - Kurtefîlm

Social Cinema - Sînemaya Civakî

Sound crew - Koma Dengê

Soundtrack - Muzîka Fîlmê

Spaghetti western - Fîlmê Kowboy

Story - Çîrok

Subtitle - Binnivîs/Jêrnivîs

Synopsis - Sînopsîs - Bi yewnanî tê wateya "Nêrîna kurt", ango çîroka kurt a fîlman e.

Television film/movies - Fîlmê Televîzyonê

The silver screen - Perdeya Spî

Tralier/Fragment - Fragman

Thriller - Vezelîn

Tretman - Di amadekirina senaryoyê de qonaxa di navbera puxte û kitekitan de (WQFerheng). Tretman, bi giştî ji sînopsîsê dirêj û ji çîroka fîlmê jî kurt e. Piştî qonaxa yekem a senaryoyê tête nivîsîn û bi piranî ji bo fîlm, rêzefîlm,  bernameyên televîzyonê û lîstikên radyoyan tê bi kar anîn.

With English subtitles - Binnivîsa bi Îngilîzî

 Çavkanî:

“Ferheng” / D. Îzolî - Weşanên Deng. (1992)

“Ferheng (Sözlük)” / Zana Farqînî - Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê. (Çapa Nehemîn, 2015)

“Rêbera Rastnivîsînê: Komxebata Kurmancîyê” / Kolektîv - Weqfa Mezopotamyayê. (2019)

“Ferhenga Çapemeniya Kurdî” / Osman Aslanoğlu - Weşanên Nûbihar. (Çapa duyem, 2012) 

https://ku.wikipedia.org

https://ku.wiktionary.org

“Amerikan Sinema Terimleri Sözlüğü” / Ralph S. Singleton, Çevirmen: Selçuk Taylener - Es Yayınları. (2004)

Ferhenga Kurdî - WQFerheng

“Comprehensive Turkish English Dictionary” / Dr. Pars Tuğlacı - Abc Kitapevi. (1991)

“Macmillan Dictionary” / Willam D. Halsey - Abc Kitapevi. (1988)

 (30.05.2021)

*Ev ferhengok, cara yekem di Hejmara Pêncemîn a e-Kovara Sînemaya Serbixwe de hate weşandin. Meha Tîrmehê (2021).

Sanat ve Estetik üzerine düşünceler

Sanat, estetik ve anlam yüklü yaratıcı özgünlüklerden oluşur. Ve her sanat eseri doğası gereği, az ya da çok bir estetik ile farklı anlam/lar yüklüdür ve eserlerin bir kısmı içerdiği formlardan kaynaklı derinlik olarak diğerlerinden ayrılır.

Estetik-anlam ilişkisi, sanatı var eden ve onlara özgünlük katan özelliklerdir. Sanat, kültürden ve hayatın diğer alanlarından beslenip gelişerek kendine yeni ve özgün bir yol bulur ve hayatın doğasında her canlı-cansız varlık gibi diyalektik olarak değişir-dönüşür. 

Estetik ve anlam kişiden kişiye değişir ve özneldir. Şartlar ve koşullara bağlı olarak gelişip şekillenen algı ve bilinç seviyesi, sanatsal zevklerin oluşup gelişmesini ve biçimlenişini belirleyici olarak etkiler. Ve sanat, insanın hayata nereden baktığıyla yani algı-bilinci ile ilgili farklı anlamlar taşıyabilir. Büyük yönetmen Andrei Tarkovsky'nin dediği gibi "Her şey, insanın hayatının anlamını nerede bulduğuna bağlıdır.. "

Sanat eserleri doğası gereği farklı estetik ve anlam değerleri taşırlar. Bazen estetik ve anlam değeri düşük veya yüksek olan ya da yüksek görünen bir sanat eseri de renklerinde yanıltıcı olup gerçeği gizleyebilir. Bu, metalaşmanın farklı bir boyutta ilerlediği, ruhsuz ve durağan bir yaşamın kendini tekrar ettiği ve sanatın salt ticari bir nesne olarak görüldüğü, daha çok modern çağ-kapital dünyadaki halidir. 

Yazı: Rûmet Med 20.09.2021

8emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Duhokê Meha Mijdarê dest pê dike

 Nûçe-Nivîs: Rûmet Med

8emîn Festîvala Fîlman a Duhokê îsal di navbera dîrokên 11-18ê Meha Mijdarê de derdikeve li pêşberî sînemahezan.

Festîvala Fîlman a Duhokê yek ji festîvalên fîlman ên girîngtir ên sînemaya Kurdî ye û sala par wekî gelek festîvalên din ên cîhanê ji ber şewba nexweşiya coronayê hatibû paşxistin. Hate eşkere kirin ku îsal bernameya festîvalê dê di dîroka 11ê Meha Mijdarê de dest pê bike û dê 7 rojan bidome. Îsal mêvanên rûmetê yên bernameya festîvalê sînemagerên Efxanistanê ne ku fîlmên Efxanistanê yên klasîk û nûjen li Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Duhokê bêne nîşandayîn. Fîlmê "Osama" (2003) yê derhênerê navdar ê efxan Siddiq Barmakî ku ji Xelatên Girover/Globe a Zêrîn xelata 'Di Zimanê Biyanî de Fîlmê Herî Serketî' girtibû û fîlm, li rojên Festîvala Fîlman a Duhokê bête nîşandan.

Ji bultena înternetê ya festîvalê:

“Gera heştê ya Filmefestîvala Duhokê ya navdewletî, bi dilxweşî ve radigehîne; ku bala programê îsal dê li ser Cînema ya Efxanistanê be. komeka filmên kilasîk û sînemaya hevdem ya Efxanistanê, li gel filmên navdewletî li ser welatê Efxanistanê dê nîşan bide, Li gel dengên lokal, dîyaspora û navdewletî, herwisa panorama dê rengvedana mijarên civakî, sîyasî û hunerî be, dê demê borî û demê niha bi hevra girê bide.

Ji balkêşên programî, derhêner Sedîq Bermak ji Efxanistanê ku niha li mişextgehê li Parîsê dijî, dê filmê xwe yê navdar bi navê (Osame) nîşan bide,(Efxanistan/ Hollanda/ Japonya/ Îran 2004, Golden Globe ji bo filmê bîyanî yê herebaş). Filmekê din yê kilasîkî yê balkêş ji programî, filmê (Qendehar) yê derhêner Mohsen Makhmalbaf (Îran/ Fransa 2001/ Fêkşin/ berîkaneya Cannes).

Şewket Emîn Korkî (Rêveberê Hunerî): di van demên dijwar da, ji bo me giringtir e ku em flimsazên Efxanistanê mêhvan bikin Duhukê, ji bo lihevguherîn (danûstandin) û hevgirtinê nîşan bidin.

Mehmet Ektaş (Berpirsê Programên Navdewletî): Rastî sînemayê dirist dike, mîna ku sînemaya kurdî ji Yelmaz Goneyî ta îro. mijara mişextgehê (Menfa), penaberî û çavdêrî, bûne pişkeka mezin ji çêkirina filmên Efxanistanê. Ji bo me pir gring e ku em balê li ser dîmenên sînemaya Efxanistanî û rûbrûbûn û lêkguherîn û parverkirina serboran dabinin.”

Xwedîyê xelata Golden Globe Seddîq Bermek wê bejdarî filme fêstîval a duhok ê bibe

"Bi dilxweşî radgehînîn derhêner "SEDIQ BERMEK" xwedîyê xelata "Gulden Globe" hatîye helbijartin wek serokê jorîya filmên nêvneteweyî yên dirêj li filme fêstival a Duhokê,  ku ji 11 ta 18 î çirya duyê ya 2021ê hête encamdan, em bi navê filme fêstival ê pirr bi dilşadî bi xêrhatina derhêner û filmsazê navhatî dikeyîn, jêra dibêjîn, tu bixêrhatî bo gera heştemîn ya filme fêstivala Duhok ê ya nêvneteweyî."

#DuhokIFF #DuhokIFF2021

Li bernameya Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Duhokê her sal di du beşên; “Sînemaya Kurdî” û “Sînemaya Cîhanê” de tête li darxistin û di çarçoveya festîvalê de gelek fîlmên dirêj, belgefîlm, kurtefîlm û fîlmên anîmasyon derdikevin li pêşberî sînemahezan û têne xelat kirin. Di rojên festîvalê de, bi beşdarî derhêner û lîstikvanên fîlman hevpeyvînan têne çêkirin.

Ji bo agahî: https://www.duhokiff.com/

(19.09.2021)

Sînemaya Serbixwe - www.sinemayaserbixwe.com

Xelatên 28emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Guzîka Zêrîn a Edeneyê hatin dayîn

Nûçe-Nivîs: Rûmet Med

28emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Gûzika Zêrîn a Edeneyê di 13ê mehê de bi dirûşmê “Xweza”yê dest pê kir û îro xelatên festîvalê diyar bûn. Li bernameya festîvalê, fîlmê “Govenda Alî û Dayka Zîn” xelatên Yilmaz Guney û Fîlmê Baştirîn a Cuneyt Cebenoyanê ya SİYADê, fîlmê “Bir Nefes Daha” xelatên Derhênera Baştirîn û Senaryoya Baştirîn û fîlmê “Yaramaz Çocuklar” xelatên Fîlmê Baştirîn û Pevxistina Baştirîn girtin.

Festîvala Fîlman a Gûzika Zêrîn a Edeneyê ji aliyê Şaredariya Mezin a Edeneyê ve îsal cara 28emîn hate li darxistin û xelatên festîvalê bi merasimek li Navenda Kongreyê ya Zanîngeha Çûkûrovayê hatin dayîn.

Lİ festîvalê, derhêner Nîsan Dag bi fîlmê xwe yê “Bir Nefes Daha” re xelatên Derhênera Baştirîn û Senaryoya Baştirîn, derhêner Mehmet Alî Konar bi fîlmê xwe yê “Govenda Alî û Dayka Zîn” re xelatên Yilmaz Guney û Fîlmê Baştirîn a Cuneyt Cebenoyanê ya SİYADê, derhêner Ahmet Necdet Çupur bi fîlmê xwe yê “Yaramaz Çocuklar” re xelatên Fîlmê Baştirîn û Pevxistina Baştirîn wergirtin. Îsal xelatên 'Serketina di Hemû Jiyanê de' dan lîstikvanên hoste yên Şerîf Sezer, Yavûz Tûrgûl, Halûk Bîlgînerî.

Fîlmê “Bir Nefes Daha” yê derhêner Nîsan Dagê, ji bernameya festîvalê di 6 beşan de xelat girtin. Xelatên Lîstikvanên Baştirîn dan Emel Goksu, Ayşe Demîrel û Ozan Çelîkî, û ji bo xelatên lîstikvanên hêvî dide jî Hayal Koseoglu û Oktay Çabûkî hatin hilbijartin.

28emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Gûzika Zêrîn a Edeneyê:

XELATÊN PÊŞBAZIYA METRAJ DIRÊJ A NETEWEYÎ:

Xelata Fîlmê Baştirîn: Yaramaz Çocuklar (Ahmet Necdet Çupur)

Xelata Yilmaz Guneyê: Govenda Alî û Dayka Zîn/Zin ve Ali'nin Hikayesi (Mehmet Ali Konar)

Xelata Temaşevanên Edeneyê : Sen Ben Lenin (Tufan Taştan)

Xelata Derhênera Baştirîn: Bir Nefes Daha (Nisan Dağ)

Xelata Senaryoya Baştirîn: Bir Nefes Daha (Nisan Dağ)

Xelata Lîstikvana Baştirîn: Koridor (Emel Göksu-Ayşe Demirel)

Xelata Lîstikvanê Baştirîn: Cemil Şov (Ozan Çelik)

Xelata Muzîka Baştirîn: Cemil Şov (Taner Yücel)

Xelata Derhênerê Dîmen ê Baştirîn: Koridor (İlker Berke)

Xelata Derhênera Dîmen a Baştirîn: Koridor (Berrin Önal)

Xelata Pevxistina Baştirîn: Yaramaz Çocuklar (Mathilde Van de Moortel-Elif Uluengin-Nicolas Suburlati)

Xelata Lîstikvana Alîkar a Baştirîn: Lacivert Gece (Aslı Bankoğlu)

Xelata Lîstikvanê Alîkar ê Baştirîn: Bir Nefes Daha (Eren Çiğdem)

Xelata Lîstikvana Hêvî Dide: Bir Nefes Daha (Hayal Köseoğlu)

Xelata Lîstikvanê Hêvî Dide: Bir Nefes Daha (Oktay Çubuk)

Xelata Fîlmê Baştirîn a Komeleya Derhênerên Fîlman Bir Nefes Daha (Nisan Dağ)

Xelata Fîlmê Baştirîn a Cuneyt Cebenoyanê ya SİYADê:Govenda Alî û Dayka Zîn/Zin ve Ali'nin Hikayesi (Mehmet Ali Konar)

Xelata Taybet a Juriyê ya Kadîr Beycîogluyê: Dermansız (Hakkı Kurtuluş-Melik Saraçoğlu)

Xelata Mansîyonê: Yaramaz Çocuklar (Zeynep Çupur)

Xelatên Serketina di Hemû Jiyanê de: (Şerif Sezer, Yavuz Turgul, Haluk Bilginer)

XELATÊN PÊŞBAZİYA KURTEFÎLMAN A NAVNETEWEYÎ

Xelata Fîlmê Baştirîn: Tapınak (Murat Uğurlu)

Xelata Taybet a Juriyê: Amayi (Subarna Das)

XELATÊN PÊŞBAZİYA KURTEFÎLMAN A EDENEYÊ

Xelata Fîlmê Baştirîn: Arasta (Hüseyin Baltacı-Mutlu Kahya)

Xelata Taybet a Juriyê: Yoksul Adamlar Nasıl Ölür (Serkan Kaçmaz)

XELATÊN PÊŞBAZİYA KURTEFÎLMAN A XWENDEKAR YA NETEWEYÎ

Xelata Fîlmê Ezmûnî yê Baştirîn: Sürgünde Bir Yıl (Malaz Usta)

Xelata Belgefîlma Baştirîn: Kış (Berrin Öz)

Xelata Fîlmê Sêwirî yê Baştirîn: Mesafeler (Efe Subaşı)

Xelata Sêwirandî ya Baştirîn: Sudan Çıkmış Balık (Nur Özkaya)

Çavkanî: Evrensel.net, Birgün.net

(18.09.2021)

Sînemaya Serbixwe - www.sinemayaserbixwe.com

Xelatên Festîvala Fîlman a Venedîkê hatin eşkere kirin

Nûçe-Nivîs: Rûmet Med

78emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Venedîkê îsal di dîrokên 1-11 Îlonê de derket li pêşberî sînemahezan û fîlmên festîvalê hatin xelat kirin.

Festîvala Fîlman a Venedîkê yek ji festîvalên fîlman ên girîngtir ên dîroka sînemayê ye ku îsal cara 78emîn hate li darxistin.

Li bernamaya festîvala Venedîkê îsal fîlmê "Happening" yê Audrey Diwanê xelata Şêrê Zêrîn û fîlmê "Zalava" ku ji aliyê derhênerê kurd Erselan Emîrî ve hatiye kişandin, Xelata Mezin a Hefteya Rexnegirên Fîlman a Navneteweyî û Xelata Navneteweyî ya FIPRESCIyê girtin.

Festîvala Venedîkê îsal di navbera dîrokên 1-11 Îlonê de hate li darxistin û îro bi merasimek bi dawî bû. Xelatên festîvalê jî hatin eşkere kirin.

Bernameya festîvalê bi nîşandan fîlmê "Madres Parales" yê derhênerê navdar Pedro Almodóvarî dest pê kiribû û gelek fîlmên wekî; "Spencer" (der: Pablo Larrain), "The Power of the Dog" (der: Jane Campion), "Last Night in Soho" (der: Edgar Wright), "The Lost Daughter" (der: Maggie Gylenhaal), "The Last Duel" (der: Ridley Scoot) cara yekem hatin nîşandan.

Li Venedîkê; îsal fîlmê "Happening" yê derhênera Frensayê Audrey Diwanê xelata 'Şêrê Zêrîn' girt û fîlmê "Zalava" yê derhênerê kurd Erselan Emîrî Xelata Mezin a 36emîn Hefteya Rexnegirên Fîlman a Navneteweyî û Xelata Navneteweyî ya FIPRESCIyê girtin. Lîstikvanên navdar ên Penélope Cruz û John Arcilla weke lîstikvanên baştirîn hatin hilbijartin.

Xelatên 78emîn Festîvala Fîlman a Venedîkê

Xelata Şêrê Zêrîn: Happening / Audrey Diwan

Xelata Mezin a Juriyê: The Hand of God / Paolo Sorrentino

Derhênerê Baştirîn: The Power of the Dog / Jane Campion

Lîstikvana Baştirîn: Penélope Cruz / Parallel Mothers

Lîstikvanê Baştirîn: John Arcilla / On the Job: The Missing 8

Senaryoya Baştirîn: Maggie Gyllenhaal / The Lost Daughter

Xelata Taybet a Juriyê: Il buco / Michelangelo Frammartino

Lîstikvanê Ciwan ê Baştirîn: Filippo Scotti / The Hand of God

Xelata Mezin a Hefteya Rexnegirên Fîlman a Navneteweyî (36emîn): Arsalan Amiri / Zalava

Xelata Navneteweyî ya FIPRESCI: Arsalan Amiri / Zalava

Beşa Orizzonti

Fîlmê Baştirîn: Pilgrims / Laurynas Bareisa

Derhênerê Baştirîn: Eric Gravel / Full Time

Xelata Taybet a Juriyê: El gran movimiento / Kiro Russo

Lîstikvana Baştirîn: Laure Calamy / Full Time

Lîstikvanê Baştirîn: Piseth Chhun / White Building

Senaryoya Baştirîn: Ivan Ostrochovsky, Peter Kerekes / 107 Mothers

Kurtefîlmê Baştirîn: Los huesos / Cristóbal León, Joaquin Cocina

Beşa Orizzonti Extra

Xelata Temaşevan: The Blind Man Who Did Not Want to See Titanic / Teemu Nikki

Fîlmê Yekem Şêra Dahatûyê (Luigi de Laurentiis): Immaculate / Monica Stan, George Chiper-Lillemark

Beşa Berrahiya Ferazî

Fîlmê Berrahiya Ferazî yê Baştirîn:
Goliath, Playinh with Reality / Barry Gene Murphy & May Abdalla

Serpêhatiya Berrahiya Ferazî ya Baştirîn: Le bal de Paris / Blanca Li

Çîroka Berrahiya Ferazî ya Baştirîn: End of Night / David Adler

Çavkanî: www.labiennale.org, Cineuropa

(11.09.2021)

Sînemaya Serbixwe - www.sinemayaserbixwe.com

Hevpeyvîna bi rêvebirê Festîvala Kurtefîlman a Goldenê ya Stenbolê re

 

Hevpeyvîn: Rûmet Med

Festîvala Kurtefîlman a Goldenê ya Stenbolê îsal di navbera dîrokên 18-21ê meha Mijdarê de û bi gelek kurtefîlmên sînemagerên li seranserê cîhanê derdikeve pêşberî temaşevanên sînemayê. Festîval sala par ji ber pandemiyê weke online hatibû li darxistin û îsal fîlmên festîvalê bi piştgiriya Şaredariya Kadikoyê li Navenda Çanda Bariş Mançoyê bêne nîşandayîn. Li festîvalê, bernameya nîşandan a roja yekemîn hate eşkere kirin û dê sînemager dikarin kurtefîlmên xwe heta 25ê Îlonê li festîvalê bişînin.

Em weke malpera Sînemaya Serbixwe, kurtehevpeyvîneke bi rêvebirê Festîvala Kurtefîlman a Goldenê ya Stenbolê Eren Çakmak re kirin.

Hûn dikarin bi kurtasî xwe bidin naskirin?

Navê min Eren Çakmak e. Ez 25 salî me û ji Amedê me. Salên dûr û dirêj in li Stenbolê dijîm. Dema ku hêj min li Stenbolê di dibistana navîn de, ez dest bi nivîsandina kurteçîrok kirim. Di salên lîseyê de bi alîkariya mamosteya/ê min a/ê wêjeyê re min çîrokên dirêj nivîsandin. Du çîrokên min ên ji van, di kovara Kandilê de hate weşandin. Heman demê bû û min fîlmê "Twelve Angry Men" temaşe kiribû ku ez gelek di bin bandora wê de mam. Min perwerdehiyeke piçûk a nivîsandina senaryoyê dît û piştî vê jî ez ji çîrokên xwe senaryoyan nivîsandim. Ez dema ku pola dawî ya dibistana amadeyî (lîse) bûm, min bi piştgiriya Navenda Fîlman a Mîthat Alamê ya Zanîngeha Bogazîçîyê kurtefîlmê xwe yê bi navê "Kayıt"ê kişand. Ji ber ku di semta min de gelek penaber dijîn, min got ez li ser vê mijarê bisekinim. Min berê xwe da cureya belgefîlmê û ez yekem belgefîlma xwe di derbarê jiyanên penaberan de kişandim û belgefîlma min ji 6 festîvalên fîlman ên navneteweyî xelat girtin. Pêşdetir min di hin festîvalên fîlman de bi awayekî minêkar cih girtibû. Di demên ku min li festîvalên fîlman de bi minêkarî xebitî, ez li ser lidarxistina festîvaleke fîlman difikirîm. Sala par, fikra min a festîvalê li Stenbolê pêk hat û min dest bi lidarxistina Festîvala Kurtefîlman a Goldenê ye Stenbolê kir, ku ev festîvalê ne girêdayî tu saziyê ye.

Sala par wekî gelek festîvalên fîlman, festîvala we jî weke online hatibû li darxistin û îsal cara duyem derdikeve li pêşberî sînemahezan. Hûn dikarin di derbarê pêvajo û bernameya festîvalê de agahî bidin me?

Belê, sala par ji bo me bêşansiyeke mezin çêbû. Ji ber ku, di sala ewil de em mecbûr man ku bernameya festîvalê weke online li dar xistin. Lê dîsa jî rêjeya beşdarbûnê baş bû. Bi pêvajoya asayîbûnê ve ji aliyê fîzîkî ve em ê cara yekem festîvala xwe li dar bixin. A rastî dema ku me dest bi xebata festîvalê kirin, dîsa me got ku festîvalê dikare bi awayekî online bibe. Lê bi pêvajoya asayîbûnê ve vê tirsa me nema. Festîvala me bi piştgiriya solanê yê Şaredariya Kadikoyê bête li darxistin û bernameya me ji fîlmên rengîn pêk tê. Bi taybetî jî em li ser nîşandana kurtefîlmên xelatgir ên cîhanê dixebitin. Em ê fîlmên bizewq û xweş pêşkeşî Stenboliyan bikin. Me dixwest eleqeya her kesî bi fîlmên festîvalê me bibin û ji ber vê me bihayên bilêtên xwe kêm girtin. Lewma em bi dirûşmê “bilêtek, sê fîlm derketin” rê. Temaşevanên me dikarin tenê bi bilêtekê sê fîlm temaşe bikin. Herwiha endamên me yên juriyê ku ji derveyî welat tên û qet nehatine li Stenbolê. Em ê hewl bidin ku wan demek xweş li bajarê me yê xweş derbas bikin. Em ê sê şev û çar rojan derhênerên ku ji derve hatine Stenbolê, li vir bikin mêvan û em ê xweşikahiyên bajarê xweş ê Stenbolê nîşanî wan bidin. Di 18ê meha Mijdarê de em ê vekirina festîvala xwe bikin û em ê dest bi nîşandana fîlmên ewil bikin. Dê di 19ê Mijdarê de nîşandana fîlmên me bidome. Di şeva 20ê mehê de jî em ê piştî nîşandana fîlman, navên fîlmên xelatgir eşkere bikin. Di 21ê Mijdarê de jî em ê bi mêvanên xwe re kurtehevpeyvînan li dar bixin û festîvala xwe biqedînin.

Hûn di pêvajoya koronayê de bi kîjan pirsgirêkan re rû bi rû dimînin?

Ji ber ku em festîvaleke fîlman a serbixwe ne, bi taybetî di peydakirina salon û piştgirî (sponsor) de me bi gelek pirsgirêkên cuda rû bi rû man. Lê bi alîkariya saziya Sinematekê, Şaredariya Kadikoyê di mijarê salonê de piştgirî da me.

Ji ber pandemiyê van pirsgirêkên me zêde bûbûn û ji ber ku gelek sazî xebatên xwe yên piştgiriyê rawestandin. Herwiha ji ber ku em festîvaleke nû ne, gelek sazî ji piştgiriyê dûr diman. Piştî jî Hotêla Eresîn a ku hotêleke kevn e, ji aliyê hotêlê piştgirî da me û peymanên me yên ji bo piştgiriyê berdewam kirin. Lê heta vê rewşê, gelek pêşniyazên me nehatibûn qebûl kirin. Wekî din, ji ber qedexeyên wekî rêzikên pandemiyê û mecbûriya parzayê (aşi), em ê bernameya festîvalê bi kêm kesî re li dar bixin. Ji ber ku em di salona 140 kesî de dikarin bi 70 kesî re fîlmên xwe nîşan bidin. Lêbelê ligel vê şert û mercên dijwar, em ê ji bo baştirîn dixebitin û em ê bixebitin.

Di bernameya festîvala we de îsal jî fîlmên li seranserê cîhanê cih digirin. Heta niha eleqeya sînemageran ji bo bernameya festîvalê çawa ye?

Fîlmên me yên nîşandanê, li festîvalên Tirkiyeyê hêj nehatine nîşandan, ji ber vê yekê eleqe dibînin. Herwiha ji ber ku kurtefîlm in û çîrokên wan balkêş in, temaşevanên sînemayê wan fîlman temaşe dikin. Em ji vê eleqeyê kêfxweş in. Ji ber ku, festîvalên fîlman ên Stenbolê bi giştî bala xwe didin li fîlmên metraj dirêj. Ji ber ku kurtefîlmên festîvalê me xelatgirtî ne, zêde eleqeyê jî dibînin. Me hewl da ku fîlmên festîvalê dê ji cureyên temaşevanên me jê hez bikin, hilbijêrin û ez dibînim em di vê yekê de serketî bûne.

Gelek derhênerên ciwan hene ku difikirin fîlmên xwe cara yekem li festîvalên fîlman bişînin. Tu dixwazî ji wan re çi bibêjî?

Sînemager fîlmên xwe bila baş analîz bikin û heke pêwîst be fîlmên xwe gelek caran temaşe bikin. Ez pêşniyar nakim ku wan fîlmên xwe li hemû festîvalên fîlman bişînin. Piştî ku fîlmên xwe analîz kirine, li ser rûpelên festîvalên fîlman ku ew dixwazin başdar bibin, li fîlmên ku di du salên dawî de xelat girtine binêrin. Ger fîlmên wan wekî fîlmên xelatgirtî be û di nav berhevokê de cih girtibe, fîlmên xwe li festîvalên fîlman bişînin. Ez pêşniyar dikim ew, festîvalên fîlmên ên ku du sal an jî gelek salan in têne lidarxistin, tercih bikin. Wekî din, divê ew, festîvalên ku derhênerên xelatgirtî vedixwînin li bernameya festîvalê tercih bikin. (Wergera ji Tirkî ji bo Kurdî: Rûmet Med)

 

İstanbul Golden Kısa Film Festivali'nin direktörü ile söyleşi

Söyleşi: Rûmet Med

Bu yıl ikincisi 18-21 Kasım tarihleri arasında gerçekleşecek olan İstanbul Golden Kısa Film Festivali’nde, bir çok ülkeden sinemacıların kısa filmleri  seyirci ile buluşacak. Geçen yıl pandemiden dolayı online olarak düzenlenen festivalde, filmler bu yıl Kadıköy Belediyesinin destekleri ile Barış Manço Kültür Merkezi'nde gösterilecek. 1. gün gösterim programının belli olduğu festival programına dünyanın her yerinden yönetmenler 25 Eylül'e kadar kısa filmlerini gönderebilirler.

Sînemaya Serbixwe sitesi olarak, İstanbul Golden Kısa Film Festivali'nin direktörü ile festival üzerine konuştuk.

Sizi kısaca tanıyabilir miyiz?

Ben Eren Çakmak. 25 Yaşındayım ve Diyarbakırlıyım. Uzun yıllardır İstanbul’da yaşıyorum. İstanbul’da ortaokulu okurken kısa hikayeler yazmaya başladım. Lise yıllarında Edebiyat öğretmenimin de yardımıyla uzun hikayeler yazdım. Bu hikayelerimden iki tanesi Kandil Dergisinde yayınlandı. Aynı dönemlerde izlediğim “On İki Kızgın Adam” filminden çok etkilendim. Ufak bir senaryo yazım eğitimi aldıktan sonra yazdığım hikayeleri senaryolaştırmaya başladım. Lise son sınıfta yazdığım “Kayıt” adlı kısa filmimi Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezinin desteğiyle çektim. Yaşadığım semtte çok fazla Mültecinin yaşaması beni bu konuda bir hikaye anlatmaya itti. Belgesel türüne yönelerek ilk belgeselim olan Mülteci belgeselini çektim ve bu belgesel ile uluslararası altı ödül kazandım. Daha önce birkaç festivalde gönüllü olarak yer almıştım. Gönüllü olduğum dönemlerde yaşadığım şehirde, bağımsız bir kısa film festivali düzenleme fikri aklımı kurcalamaya başlamıştı. Geçen yıl bu fikrimi gerçeğe dönüştürerek İstanbul’da hiçbir kuruma bağlı olmayan İstanbul Golden Kısa Film Festivalini başlattım.

Geçen yıl koronadan dolayı bir çok film festivali gibi online olarak gerçekleştirdiğiniz İstanbul Golden Kısa Film Festivali bu yıl 2. Defa sinema severlerle buluşacak. Festival süreci ve programı hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

Evet, geçen yıl bizim için büyük bir şanssızlık oldu. Çünkü ilk yılımızda festivali online olarak düzenlemek zorunda kaldık. Ama yine de güzel bir katılım oranına ulaşmıştık. Normalleşme süreci ile birlikte biz de aslında fiziksel olarak ilk festivalimizi düzenleyeceğiz. Aslında festival girişlerini açtığımız zaman yine online olabilir gibi bir düşüncemiz vardı. Ancak normalleşme süreci ile birlikte bu korkumuz kalmadı. Kadıköy Belediyesinin salon sponsorluğunda düzenlenecek olan festivalimizin gösterim programı oldukça renkli filmlere ev sahipliği yapıyor. Özellikle kısa film festivali olarak dünyadan ödüllü kısa filmlerin gösterimlerine odaklandık. İstanbullulara seyir zevki yüksek ve güzel filmler sunacağız. Bilet ücretlerini az tutarak herkesin festivalimize ilgi duymasını sağlamak istiyoruz. Bu yüzden “tek bilet üç film” sloganıyla yola çıktık. Seyircilerimiz tek bilet ile üç farklı kısa film izleyebilecek. Ayrıca yurtdışından gelecek jüri üyelerimiz daha önce İstanbul’da bulunmamışlar. Onların güzel şehrimizde iyi vakit geçirmelerini sağlayacağız. Yurtdışından veya İstanbul dışından ödül kazanan yönetmenleri üç gece dört gün İstanbul’da ağırlayacağız ve güzel şehrimizin güzelliklerini kendilerine göstereceğiz. 18 Kasım tarihinde festivalimizin açılışını yaparak ilk film gösterimlerini başlayacağız.19 Kasım tarihinde kısa film gösterimlerimiz devam edecek. 20 Kasım gecesinde ise kazanan yönetmenlerin filmlerini özel davetliler ile birlikte izleyip ödüllerini dağıtacağız. 21 Kasım tarihinde ise davet ettiğimiz özel konuklarımız ile kısa söyleşiler yapacağız ve festivalimizin kapanışını gerçekleştireceğiz.

Festival sürecinde ne gibi sorunlarla karşılaşıyorsunuz. Pandemi süreci sizi nasıl etkiliyor?

Bağımsız bir festival olduğumuz için özellikle salon ve sponsor bulma konusunda çok çeşitli sorunlar yaşadık. Pandemi dolayısıyla bu sorunlar çok daha büyüdü. Çünkü pandemi nedeniyle birçok kurum sponsorluk faaliyetlerini durdurmuştu. Ayrıca yeni bir festival olduğumuz için çoğu kurum sponsorluk anlaşmalarına pek sıcak bakmıyordu. Ancak Sinematek kurumunun yardımıyla Kadıköy Belediyesi salon konusunda bize destek oldu. Ardından köklü bir otel gurubu olan Eresin hotel konaklama sponsorumuz oldu ve diğer sponsorluk anlaşmalarımız devam etti. Tabi bu duruma gelene kadar birçok sponsorluk teklifimiz reddedilmişti. Ayrıca pandemi kuralları ve aşı zorunluluğu gibi yasaklar, az kişiyle etkinliği düzenlememize sebep olacak. Çünkü 140 kişilik salona sadece 70 kişi alabileceğiz. Ama tüm bu zor koşullara rağmen elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyoruz ve çalışacağız.

Bu sene de dünyanın bir çok yerinden filmler festivalinizin programında yer alacak. Şuana kadar festival programına ilgi nasıl?

Gösterim filmlerimizi, Türkiye’deki film festivallerde gösterilmeyen filmler, haliyle ilgi görüyor. Ayrıca kısa film olmaları ve hikayelerinin ilgi çekici olması seyirciyi festivalimize yönlendiriyor. Bu ilgiden memnunuz. Çünkü İstanbul’daki film festivalleri genellikle uzun metrajlı filmlere odaklanıyor. Bizim kısa film festivali olarak kısa filmleri göstermemiz, bu filmlerin de ödüllü olması ilgiyi artırıyor. Filmleri, seyircilerimizin sevebileceği türlerden seçmeye çalıştık ve bunda da başarılı olduğumuzu görüyorum.

Filmlerini, film festivallerine ilk kez göndermeyi düşünen genç sinemacılara neler söylemek istersiniz?

Çektikleri filmi iyi analiz etsinler ve gerekirse defalarca izlesinler. Her film festivaline filmlerini rastgele göndermelerini tavsiye etmiyorum. Filmlerini analiz ettikten sonra katılmayı düşündükleri festivallerin sayfalarına girip son iki yılda ödül alan filmlere göz atsınlar. Eğer kendi filmlerini ödül veya seçki alan filmlerin türleri ile bağdaştırabilirlerse filmlerini festivale sunsunlar. İki veya daha uzun yıllardır gerçekleştirilen film festivallerini tercih etmelerini öneriyorum. Ayrıca kazanan yönetmenleri festivale davet eden festivalleri tercih etmeliler.

(10.09.2021)

Sînemaya Serbixwe - www.sinemayaserbixwe.com 

Lêkolînerê sînemayê Ekrem Yildiz: "Yekem belgefîlma bi Kurdî; Nan û Azadî ye"

 

Nûçe: Rûmet Med

Rojnameger û nivîskar Mirad Bayram ji bo bernameya Pispor a plaforma Botan Internationalê hevpeyvîneke nû ya li ser Sînemaya Kurdî, bi lêkolînerê sînemayê Ekrem Yildiz re kir. Di hevpeyvînê de Ekrem Yildiz di der barê Sînemaya Kurdî de hin agahiyên dîrokê da. Yildiz got, "Dîroka Sînemaya Kurdî hêj zelal nebûye" û li gorî hin çavkanî "Yekem belgefîlma bi Kurdî; Nan û Azadî ye."  

Ekrem Yildiz di axaftina hevpeyvîna xwe de ragihand ku di derbarê dîroka Sînemaya Kurdî de wî hin agahiyên nû peyda kirine. Li gor van agahiyên nû; derhênerê kerkûkî Mehdî Omîd di sala 1989an de fîlmekî Kurdî yê bi navê "Tunel" û li Rojhilatê jî derhênerê kurd Teyfur Bethayî di sala 1984an de belgefîlmeke bi Kurdî ya bi navê "Nan û Azadî" kişandine.  

Li gor agahiyên ku Yildizî dide, li gor hin çavkanî rewşenbîr û akademisyenê marksîst ê kurd Dr. Ebdurehman Qasimlo ji bo derhêner Teyfûr Bethayî ekîpmanên fîlman anîne. Teyfûr Bethayî hin belgefîlm û kurtefîlmên Kurdî kişandine û Yildiz dibêje, "Nan û Azadî*, yekem belgefîlma bi Kurdî ye û behsa çand û jiyana Kurdan dike ku lê ji ber hin sedeman ne li ber destê me ye."  

Lêkolînerê sînemayê Ekrem Yildiz eşkere dike, fîlmekî din ê derhêner Bethayî heye ku di sala 1982an de hatiye kişandin û ev fîlm niha li ber destan e. Bi vî awayî ev fîlm, destpêka dîroka Sînemaya Kurdî an jî yekem fîlmê bi Kurdî ye.  

Li gor hin lêkolîner û dîroknasên sînemayê, yekem fîlmê bi Kurdî "Klamek Ji Bo Beko" ye ku di sala 1992yan de ji aliyê hunermendê kurd Nîzamettîn Arîç ve hatibû kişandin.

Ji bo hevpeyvîna Ekrem Yildizî:

Plaforma nûçeyan a Botan International Saziyeke nû ya perwerdeya Rojnameya Kurdî ya hevkara RSFyê ye û berî çend rojan li Amedê bi piştevaniya RSFê Ofîsa Perwerdeya Rojnamegeriya Kurdî hat vekirin. Sazî dê li ser çapemeniyê Kurdî xebatên perwerdehî bike û nûçeyên bi Kurdî amade bike.

(04.09.2021)

Sînemaya Serbixwe - www.sinemayaserbixwe.com